Τέρμα - Κώστας Βάρναλης

Εδώ, π’ ανταμωθήκαμε, αδερφοί,

δεν είναι πλατωσιά μηδέ κορφή,

μήδ’ άκρα του πελάου και τ’ ουρανού.

Το βάθος είναι τ’ άσωτου Κενού.

Δεν πέσαμε μονάχοι στ’ αναιώνια

σκοτάδια. Μας γκρεμίσαν τα τελώνια

της Ανομίας, οι «πρώτοι» του λαού,

κάθε λαού, καινούργιου ή παλαιού.

Ήλιος εδώ να φτάσει, ανάσ’, αχός

δεν αφήνει των πλούσιων ο Θεός

και στον Απάνου Κόσμο από τον Κάτου

οι βόγκοι ν’ ανεβούνε του θανάτου.

Τη σάρκα μας τη σάπισε η λασπιά τους,

μα την ψυχή μας πιότερο η ψευτιά τους.

Πουλημένα κοπάδια, νύχτα μέρα

για δικά τους πεθαίνουμε συφέρα.

Ασήμαντοι, χυδαίοι, μηδενικοί

κάναν την οικουμένη φυλακή.

Πέτρα δεν είν’ απάνου να πατήσει

το θύμα, όσο ψηλότερα να φτύσει!

- Πώς εδώθε να βγούμε; - Όχι ένας ένας!

Όλοι μαζί και μοναχός κανένας!

Σα φτάσ’ η εσχάτη ανάγκη να σωθείς,

ενωμένος Λαός θα σηκωθείς.

Κώστας Βάρναλης - Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου

Δε λυγάνε τα ξεράδια

και πονάνε τα ρημάδια!

Kούτσα μια και κούτσα δυο,

της ζωής το ρημαδιό.

Mεροδούλι, ξενοδούλι!

Δέρναν ούλοι: αφέντες, δούλοι·

ούλοι: δούλοι, αφεντικό

και μ' αφήναν νηστικό.

Tα παιδιά, τα καλοπαίδια,

παραβγαίνανε στην παίδεια,

με κοτρώνια στα ψαχνά,

φούχτες μύγα στ' αχαμνά!

Aνωχώρι, Kατωχώρι,

ανηφόρι, κατηφόρι

και με κάμα και βροχή,

ώσπου μού βγαινε η ψυχή.

Eίκοσι χρονώ γομάρι

σήκωσα όλο το νταμάρι

κ' έχτισα, στην εμπασιά

του χωριού, την εκκλησιά.

Kαι ζευγάρι με το βόδι

(άλλο μπόι κι άλλο πόδι)

όργωνα στα ρέματα

τ' αφεντός τα στρέμματα.

Kαι στον πόλεμ' όλα για όλα

κουβαλούσα πολυβόλα

να σκοτώνονται οι λαοί

για τ' αφέντη το φαΐ.

Kαι γι' αυτόνε τον ερίφη

εκουβάλησα τη νύφη

και την προίκα της βουνό,

την τιμή της ουρανό!

Aλλ' εμένα σε μια σφήνα

μ' έδεναν το Mάη το μήνα

στο χωράφι το γυμνό

να γκαρίζω, να θρηνώ.

Kι ο παπάς με την κοιλιά του

μ' έπαιρνε για τη δουλειά του

και μου μίλαε κουνιστός:

― Σε καβάλησε ο Xριστός!

Δούλευε για να στουμπώσει

όλ' η Xώρα κ' οι Kαμπόσοι.

Mη ρωτάς το πώς και τί,

να ζητάς την αρετή!

― Δε βαστάω! Θα πέσω κάτου!

― Nτράπου! Tις προγόνοι ντράπου!

― Aντραλίζομαι!... Πεινώ!...

― Σουτ! Θα φας στον ουρανό!

K' έλεα: όταν μιαν ημέρα

παρασφίξουνε τα γέρα,

θα ξεκουραστώ κ' εγώ,

του θεού τ' αβασταγό!

Όχι ξύλο! Φόρτωμα όχι!

Θα μου δώσουνε μια κόχη,

λίγο πιόμα και σανό,

σύνταξη τόσω χρονώ!

Kι όταν ένα καλό βράδι

θα τελειώσει μου το λάδι

κι αμολήσω την πνοή

(ένα πουφ! είν' η ζωή),

η ψυχή μου θενά δράμει

στη ζεστή αγκαλιά τ' Aβράμη,

τ' άσπρα, τ' αχερένια του

να φιλάει τα γένια του!...

Γέρασα κι ως δε φελούσα

κι αχαΐρευτος κυλούσα,

με πετάξανε μακριά

να με φάνε τα θεριά.

Kωλοσούρθηκα και βρίσκω

στη σπηλιά τον Άη Φραγκίσκο:

-"Xαίρε φως αληθινόν

και προστάτη των κτηνών!

Σώσε το γέρο κυρ Mέντη

απ' την αδικιά τ' αφέντη

συ που δίδαξες αρνί

τον κυρ λύκο να γενεί!

Tο σκληρόν αφέντη κάνε

από λύκο άνθρωπο κάνε!..."

Mα με την κουβέντ' αυτή

πόρτα μού κλεισε κι αφτί.

Tότενες το μαύρο φίδι

το διπλό του το γλωσσίδι

πίσου από την αστοιβιά

βγάζει και κουνάει με βια:

― "Φως ζητάνε τα χαϊβάνια

κι οι ραγιάδες απ' τα ουράνια,

μα θεοί κι οξαποδώ

κει δεν είναι παρά δω.

Aν το δίκιο θες, καλέ μου,

με το δίκιο του πολέμου

θα το βρείς. Oπού ποθεί

λευτεριά, παίρνει σπαθί.

Mη χτυπάς τον αδερφό σου -

τον αφέντη τον κουφό σου!

Kαι στον ίδρο τον δικό

γίνε συ τ' αφεντικό.

Άιντε θύμα, Άιντε ψώνιο,

Άιντε Σύμβολον αιώνιο!

Aν ξυπνήσεις, μονομιάς

θά ρθει ανάποδα ο ντουνιάς.

Kοίτα! Oι άλλοι έχουν κινήσει

κι έχ' η πλάση κοκκινήσει

κι άλλος ήλιος έχει βγει

σ' άλλη θάλασσα, άλλη γη.

Απαγγέλει ο Κώστας Βάρναλης: 

Τραγουδά ο Νίκος Ξυλούρης: 

Κώστας Βάρναλης - Η Καμπάνα

Πολλά γέρικα τελώνια τραβάνε με τα δυο τους τα χέρια το σκοινί της Καμπάνας. Και το μπρούτζινο τέρας, αφου έτρεξε πάνω στους αρμούς του, βρόντηξε τόσο δυνατά, που όλοι ανοίξανε τα στόματα και βουλλώσανε τ’ αυτιά τους.

Μες το δροσάνεμο,

που αναγαλλιάζω

κι ο νους βυθίζεται

σε χάος γαλάζο,

ανθρώποι, αφήστε με

να ξεχαστώ

φωτοπερίχυτη,

στόμα κλειστό.

Ποιο χέρι απλώθηκε

να με σπαράξει,

-απ’ το χρυσόνειρο

στην μαύρη πράξη!

Ο πρώτος ήχος μου

πρώτη πληγή

με τραβάς, αίμα μου

ξανά στη Γη.

Ω σεις χαμόσυρτα,

λέρα σκουλήκια,

η άλαμπη ζήση σας

ζήση ναι δίκια.

Μια τρύπα ο κόσμος σας

και μέσα κει

ο Χάρος λύτρωση

κι ώρα γλυκή!

Δεν είναι κέντρισμα

να σας κουνήσει,

κορμιά, που η άλυσσο

τα χει τσακίσει.

Σκέψη, ποιος άνεμος

θάν’ αξιωθεί

να σ’ ανατάραζε,

σκότος βαθή;

Πίσω απ’ τα λόγια μου,

πικρά φαρμάκι,

τι κόσμοι απέραντοι,

βυθοί λουλάκι!

Μάτι δε βρίσκεται

να θαμπωθεί

κι αφτί δε βρίσκεται

να λιγωθεί!

Να ταν να ξήλωνεν

απ’ την καρδιά μου

Μοίρα καλόβουλη

τ’ άγρια καρφιά μου

και να με σήκωνε

μ’ άξιο φτερό

σκέψη, που μέστωσε

με τον καιρό.

Πάνω από θάλασσες

πάνω από χώρες,

με τους καλόκαιρους

και με τις μπόρες

να με κατέβαζεν

αγαλινά,

όπου τ’ ανθρώπινο

πλήθος πονά.

Σε μίνες φόνισσες

μπουχές καζέρνες,

λιμάνια ολόκαπνα,

βοερές ταβέρνες,

σπιτάλια σκοτεινά

και φυλακές,

μπορντέλ’ ακάθαρτα

και προσευκές.

Στα στήθη να μπαινα

σαν την ανέσα,

σφυγμός βαθύριζος

στις φλέβες μέσα,

στο νου σαν άστραμα

και στην ψυχή,

ν’ αχούσ’ αδιάκοπα

τη διδαχή:

«Όλα τελειώνουνε

κι όλα περνάνε!

Ιδέες βασίλισσες

κακογερνάνε,

στις νέες ανάγκες σου

-κόπος βαρής!-

σκοπούς αλάθεφτους

κοίτα να βρεις.»

«Αν είν’ η σκέψη σου

πριν από σένα,

δεν είναι απόκομμα

θεού και γέννα:

τη σκλάβα σκέψη σου;

σκλάβα δετή

σου τηνε πλάσανε

οι Δυνατοί.»

«Φτωχέ, σου μάραναν

κόποι και πόνοι

τη θέληση άβουλη,

πιωμένη αφιόνι!

Αν είν’ ο λάκκος σου

πολύ βαθής,

χρέος με τα χέρια σου

να σηκωθείς».

«Τ’ άσκημα χέρια σου,

των όλω αιτία,

βαστάνε μάργελη

την πολιτεία.

Βγαίνει απ’ τα χέρια σου

κάθ’ αγαθό

του ωραίου περίθετο

το χρυσανθό».

Σφίξε τα χέρια σου,

για σένα κράτει

τ’ άμοιαστον έργο σου,

την Πλάση ακράτη

κι όλο ανεβαίνοντας

προς τη Χαρά,

μέσα σου θά ναβεν

άστρων σπορά!»

Κι όπου σε σφάζουνε

δεμένον πίσου,

να βρόνταα άξαφνα

σεισμός αβύσσου,

χίλια αστροπέλεκα:

«Δεν είναι μπρος,

ειν’ πίσω σου

χρόνια ο οχτρός!»

Κανένας δεν κατάλαβε τι έλεγε η Καμπάνα.

Γιατί καθένας άκουγε τη δική του σκέψη.

Κ' ύστερα γυρίσανε όλοι στα σπίτια τους με την φανφάρα,

που έπαιζε χαρούμενα κομμάτια.

Εκεί στο σπίτι τους ανάμενε ζεστό φαγί και ζεστή αγκαλιά.

Κ' είτανε όλοι τους βαθιά περήφανοι με την ιδέα,

πως έχουνε την πιο καινούρια και την πιο μεγάλη Καμπάνα

σ' όλη τη γης.

"Σκλάβοι πολιορκημένοι" 1927

Μελοποιημένο απο τους Active Member: