Μπέρτολτ Μπρεχτ - Αν μείνουνε τα πράγματα όπως είναι

Αν μείνουνε τα πράγματα όπως είναι

είσαστε χαμένοι.

Φίλος σας είναι η αλλαγή

η αντίφαση είναι σύμμαχός σας.

Από το Τίποτα

πρέπει κάτι να κάνετε, μα οι δυνατοί

πρέπει να γίνουνε τίποτα.

Αυτό που έχετε, απαρνηθείτε το και πάρτε

αυτό που σας αρνιούνται.

1936

Μπέρτολτ Μπρεχτ - Ερωτήσεις κι Αποκρίσεις

   
1939

- Μπορεί η αλήθεια ναν΄θνητή, το ψέμα αθάνατο;

- Έτσι δείχνουν όλα.

- Που είδες, η αδικία να μη ξεμασκαρεύεται χρόνους και καιρούς;

- Εδώ.

- Μα ξέρεις κάποιον που η βία να του 'χει φέρει τύχη;

- Και ποιός δεν ξέρει;

- Τότε ποιός μπορεί, σ΄ έναν τέτοιο κόσμο, 
να τσακίσει τον τύραννο;

- Εσύ.

Το τραγούδι της ημέρας... Εκλογές - Τζίμης Πανούσης

Τίτος Πατρίκιος - Η πόλη που γεννήθηκα

Αγγίζω τους τοίχους των σπιτιών

δεν αποκρίνεται κανείς.

Βρέθηκα σε μια πόλη δίχως όνομα.

Ψάχνω τον ουρανό να βρω το στίγμα της

και με τυφλώνουν ρεκλάμες.

Η πόλη που γεννήθηκα

είχε δυο απλές συντεταγμένες.

Βόρειο πλάτος, αίμα.

Βόρειο μήκος, θάνατο.

Τίτος Πατρίκιος - Δυο άνθρωποι

Αν είδες ποτέ στη μέση του δρόμου

δυο ανθρώπους να τους πηγαίνουν με χειροπέδες

δεν αποκλείεται ο ένας να ήμουν εγώ

που με ξαναστέλναν εξορία.

Και κείνο το πρωί είχα σαν και σένα τόσα όνειρα

για τη δουλειά που θα βρισκα,

για έναν περίπατο στα φώτα και την άσφαλτο,

για λίγο ήλιο...

Και κείνος

που ξαφνικά τα σίδερα τον δέσαν στο κορμί μου

είχε και κείνος χαραγμένα τα όνειρά του

στο αυστηρό του πρόσωπο.

(Τον πήρανε χαράματα στις έξι από τη γυναίκα του).

'Οταν βλέπεις στο δρόμο δυο ανθρώπους

με χειροπέδες

μη νομίσεις τίποτα περισσότερο

μη νομίσεις τίποτα λιγότερο.

Δυο άνθρωποι.

Σαν και σένα.

Μάνος Χατζιδάκις - Tο πρόσωπο του τέρατος

Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει ή ομορφιά.

Ο Φρανκεστάϊν έγινε πόστερ και στολίζει το δωμάτιο ενός όμορφου αγοριού. Το αγόρι Ονομάζεται Πινοσέτ ή Βιντέλλα, κι ολομόναχο χορεύει με πάθος ένα ταγκό ελλειπτικό. Δεν υπάρχει μουσική, ούτε τραγουδιστής από κοντά, μονάχα ένας ρυθμός ατέλειωτος και αριθμοί…

Χίλιοι, πεντακόσιοι, πέντε χιλιάδες, δέκα, εκατό χιλιάδες, αριθμοί όχι εντελώς αποσαφηνισμένοι των εξαφανισθέντων, βασανισθέντων και νεκρών.

Και το ταγκό να συνεχίζεται, το δε ποδόσφαιρο στις φάσεις του, να κόβει την αναπνοή εκατομμυρίων θεατών επί της Γης. Εκατομμύρια περισσότεροι απ’ όσους εννοούνε ν’ αντιδράσουνε στο τέρας, και εξαφανίζονται μες σε χαντάκια, σε ρεματιές ή στις αγροτικές ερημιές.

Από την ώρα πού ο Φρανκεστάϊν γίνεται στόλισμα νεανικού δωματίου, ο κόσμος προχωράει μαθηματικά στην εκμηδένιση του. Γιατί δεν είναι πού σταμάτησε να φοβάται, αλλά γιατί συνήθισε να φοβάται…

Κι εγώ με τη σειρά μου δεν φοβάμαι τίποτα περισσότερο, απ’ το μυαλό της κότας. Απ’ το να υποχρεωθώ να συνομιλήσω με μια κότα ή μ’ ένα σκύλο, ή τέλος πάντων, μ’ ένα ζώο δυνατό πού βρυχάται. Τι να τους πω και πώς να τους το πω;

Και μήπως δεν είναι εξευτελισμός, αν επιχειρήσω να μεταφράσω ή να καλύψω τις σκέψεις μου, κάτω από φράσεις απλοϊκές και ηλίθια νοήματα, για να καθησυχάσω τυχόν τη φιλυποψία μιας κότας, που όμως έχει άνωθεν τοποθετηθεί για να μας ελέγχει και να μας καθοδηγεί;

Η υποταγή ή ο εθισμός, σε μια τέτοια συνύπαρξη ή συνδιαλλαγή, δεν προκαλεί τον κίνδυνο της αφομοίωσης ή της λήθης, του πώς πρέπει, του πώς οφείλουμε να σκεφτόμαστε, να πράττουμε και να μιλάμε;

Αναμφισβήτητα αρχίσαμε να το ανεχόμαστε. Και η ανοχή, πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα βοήθα να συνθέσουν με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος, πού προΐσταται, ελέγχει και μας κυβερνά.

Το τέρας σχηματίζεται από τα ζώα κι απ’ τους εχθρούς. Κι ο εχθρός γεννιέται, δεν γίνεται. Μας παρακολουθεί απ’ το σχολείο, σαν ήμασταν παιδιά, κι επιζητεί τον εξαφανισμό μας.

Θα σας θυμίσω μια συνομιλία τότε, μέσα στη τάξη του σχολείου. Με πλησιάζει ένας ψηλός συμμαθητής, μ’ ένα δυσάρεστο έκζεμα στο δέρμα του προσώπου του, στραβή τη μύτη και ξεθωριασμένα τα μαλλιά του, ακατάστατα. Ήταν η πρώτη μέρα της σχολικής χρονιάς.

- Πως λέγεσαι, ρωτάει, ενώ πλάι του είχαν σταθεί αμίλητοι δύο άλλοι δικοί του φίλοι.

- Βασίλης, του απαντώ.

- Και που μένεις, εκείνος εξακολουθεί.

- Πάνω στο λόφο, του λέω και τον κοιτώ στα μάτια.

Εκείνος χαμογέλασε κι άφησε να φάνουν τα χαλασμένα δόντια του. Μου λέει:

- Εγώ μένω στην απέναντι όχθη. Είσαι λοιπόν εχθρός.

Και μου δίνει μια στο κεφάλι με το χέρι του, που με πονάει ακόμα τώρα σαν το θυμηθώ. Τον κοιτάζω έτοιμος να κλάψω. Μα συγκρατιέμαι. Αυτός σκάει στα γέλια και χάνεται. Προς το παρόν... Γιατί θα τον ξαναδώ: εισπράκτορα, εκπαιδευτή στο στρατό, τηλεγραφητή, κλητήρα στο υπουργείο, αστυνόμο, μουσικό στην ορχήστρα, παπά στην ενορία, συγκάτοικο στην πολυκατοικία, γιατρό σε κρατικό νοσοκομείο και τέλος νεκροθάφτη, όταν πετύχει να με θάψει.

Η μορφή του τέρατος είναι πολύχρωμη. Χιλιάδες φωτεινές επιγραφές με άθλια ονόματα καλλιτεχνών, συλλόγων και εταιριών αυτοκινήτων, στοιβάζονται στην οπτική περιοχή των περαστικών που επιζητούν να σπάσουν τα πολύχρωμα λαμπιόνια για να μπουν μέσα να προφυλαχτούν από τις πόρνες, τα νοσοκομειακά αυτοκίνητα και τις για πάντα ασύλληπτες υπερηχητικές μοτοσυκλέτες.

Προχτές, έτσι για κέφι, αναποδογύρισα μια λεωφόρο ασφαλτοστρωμένη και την είδα πάνω μου, να ξετυλίγεται επικίνδυνα προς την απόλυτη ερημιά της θάλασσας. Ζήτησα να επανέλθω στη όρθια μου στάση, επί της λεωφόρου, αλλά είχε ξημερώσει στο μεταξύ και η εφαρμογή του Οδικού μας Κώδικα δεν μου επέτρεπε την επαναφορά της λεωφόρου στην αρχική της θέση. Έτσι, η μεν λεωφόρος παρέμεινε μετέωρος, κι εγώ επέστρεψα στο σπίτι μου πεζός.

Το τέρας είχε αρχίσει να κυκλοφορεί. Οι οδοκαθαριστές άρχιζαν την παράσταση τους με Σαίξπηρ, Σίλερ και Αισχύλο, μια και ανήκουν δικαιωματικά στο υπουργείο Πολιτισμού. Χορός από τραβεστί, ψάλλει τα χορικά του Θεοδωράκη και αποσύρεται εις τας μικράς οδούς, χορεύοντας συρτάκι. Τουρίστες Γάλλοι, Άγγλοι κι Ελβετοί παρακολουθούν κι ανατριχιάζουν μπρος σ’ αυτό το παραδοσιακό μας μεγαλείο. Και τρέχουνε στις Τράπεζες ν’ αλλάξουνε συνάλλαγμα.

Το τέρας γίνεται γελοίο και κυκλοφορεί ανενόχλητο από Ωδείο σε Ωδείο. Η κλασική μας Μουσική γίνεται Μαγειρείο. Κι όλος ο κόσμος απαιτεί επιδόματα ειδικά από το Δημόσιο Ταμείο. Το ερώτημα περνάει απ’ τις ηλεκτρικές εφημερίδες της κεντρικής πλατείας, 

     
πώς θ’ αντιδράσουμε 

και πώς δε θα συμβιβαστούμε με το τέρας; 

Θυμάστε τι έγινε στην «Ερωφίλη», απο την προηγούμενη φορά. Ο κόσμος της είχε για βασικές αξίες, το ήθος, την αλήθεια και την ομορφιά. Κι έτσι, όταν παρουσιαζότανε η μορφή ενός τέρατος, αναστάτωνε το κοινό αίσθημα, εκ βαθέων, και προκαλούσε απρόσμενη, άμεση και καθοριστική αντίδραση.

Μόλις ο Βασιλιάς έβγαλε τον μανδύα του μεγαλείου του και το προσωπείο του αγαθού αρχηγού πατέρα, κι εφάνη στο πρόσωπο του η μορφή του τέρατος, με τον διαμελισμό του Πανάρετου, ο Χορός, από γυναίκες, ορμά πάνω του, τον ποδοπατά, τον θανατώνει και τον εξαφανίζει.

Αυτό σημαίνει πώς ο χορός των γυναικών αυτών, και δεν φοβήθηκε, αλλά και πώς δεν θα μπορούσε ποτέ να μοιάσει με το πρόσωπο του τέρατος.

"Τα σχόλια του τρίτου" 1980

30/7/1978 Απόσπασμα απο ραδιοφωνική εκπομπή:

Antony Burk - Σ’ ένα κουτάλι νερό

Μου λες πως φταίνε όλοι αυτοί

γνωστοί και άγνωστοι εχθροί

που εμπόδια βάζουν

διαρκώς στο πέρασμά σου.

Όμως δε σκέφτηκες ποτέ

πως είναι η σκέψη σου κουτέ

που σου μικραίνει συνεχώς

το ανάστημα σου, το ανάστημά σου…

Ξανά πνίγηκες πάλι

μέσα σ' ένα κουτάλι νερό

και βαράς το κεφάλι

βλαστημάς τον καιρό.

Σε είδα πάλι στο σταθμό

χωρίς βαλίτσα ούτε παλτό

να περιμένεις κάποιο τρένο

που δε θα 'ρθει.

Πότε θα μάθεις πως ο νους

εκτός απο τους ουρανούς

μπορεί φαντάσματα και κόλαση

να πλάθει να πλάθει…

Πώς γίνεται να ξεκινάς

μακρύ ταξίδι στο χιονιά

χωρίς παλτό,

χωρίς νταλκά, χωρίς ελπίδα.

Άγρια θηρία θα σε βρουν

και λαιστρυγόνες θε να μπουν

μες το μυαλό, μες την καρδιά

σαν καταιγίδα.. καταιγίδα.

Ξανά πνίγηκες πάλι

μέσα σ' ένα κουτάλι νερό

και βαράς το κεφάλι

βλαστημάς τον καιρό.

Στίχοι: Μάριος Στρόφαλης. Μουσική: Ανδρέας Θωμόπουλος.

Το τραγούδι υπάρχει στον δίσκο "Χωρίς βαλίτσα και παλτό" του Γιάννη Κούτρα. Στο βίντεο ακούγεται η διασκευή όπως παρουσιάστηκε στην ταινία "Να μ' αγαπάς".

Αρθούρος Ρεμπώ - Μια εποχή στην κόλαση (απόσπασμα)

Μια νύχτα πήρα την ομορφιά στα γόνατά μου

και τη βρήκα πικρή και τη βλαστήμησα

οπλίστηκα ενάντια στη δικαιοσύνη. Δραπέτευσα...

Ω μάγισσες, μιζέρια, μίσος

εσείς θα διαφυλάξετε το θησαυρό μου.

Κατόρθωσα να σβήσω απ' τα λογικά μου

κάθε ελπίδα ανθρώπινη.

Με ύπουλο σάλτο χίμηξα σα θηρίο

πάνω σ' όλες τις χαρές σας να τις κατασπαράξω.

Επικαλέστηκα τους δήμιους να δαγκάσω, πεθαίνοντας,

τα κοντάκια των όπλων τους.

Επικαλέστηκα κάθε οργή και μάστιγα

να πνιγώ στο αίμα, στην άμμο

η απόγνωση ήταν ο θεός μου.

Κυλίστηκα στη λάσπη

στέγνωσα στον αέρα του εγκλήματος

ξεγέλασα τη τρέλα

και η άνοιξη μου πρόσφερε το φρικαλέο γέλιο του ηλίθιου.


Μελοποιημένο απο τις Τρύπες:
  

Διονύσης Καψάλης - Μέρες Αργίας 1995

ΙΧ.

Ξέρω πως θα 'ρθει και δεν θα 'μαι όπως είμαι,

να τον δεχτώ με το καλύτερο παλτό μου·

μήτε σκυμμένος στις σελίδες κάποιου τόμου,

εκεί που υψώνομαι να μάθω ότι κείμαι.

Δεν θα προσεύχομαι σε σύμπαν που θαμπώνει,

δεν θα ρωτήσω αναιδώς, που το κεντρί σου;

γονιός δεν θα 'ναι να μου πει, σήκω και ντύσου

καιρός να ζήσουμε, παιδί μου, ξημερώνει.

Θα 'ρθει την ώρα που σπαράσσεται το φως μου,

κι εκλιπαρώ φανατικά λίγη γαλήνη,

θα 'ρθει σαν πύρινο παράγγελμα που λύνει

όρους ζωής και την αδρή χαρά του κόσμου·

δεν θα μαζεύει ουρανό για να με πλύνει,

δεν θα κρατά βασιλικό ή φύλλα δυόσμου.

Απόσπασμα που μελοποιήθηκε από τα Διάφανα Κρίνα:

Μήτσος Παπανικολάου - Μέσα στην βουή του δρόμου

Μέσα στην βουή του δρόμου

ήταν να βρω το όνειρο μου,

να το βρω και να το χάσω

κι ούτε πια που θα το φτάσω.

Μια στιγμή πέρασε μπρος μου

κι ήταν η χαρά του κόσμου,

η χαρά που μας ματώνει

σαν οι πιο μεγάλοι πόνοι.

Πέρασε όπως περνούνε

όσα δε θα ξαναρθούνε-

πουλιά που χουν φτερουγίσει

σύννεφα μέσα στη δύση.

Κι άφησε στο πέρασμά του

-πέρασμα ζωής, θανάτου-

στην καρδιά μου σα σφραγίδα

ώ… την πεθαμένη ελπίδα.

Μια ελπίδα πεθαμένη

που μας ζει και μας πεθαίνει

κι όλα μας τραβάει δω κάτου

ως την πόρτα του θανάτου.

Όνειρο γλυκό και ξένο

και παντοτινά χαμένο

σε κρατώ στο νου μου ακόμα

σαν τριαντάφυλλο στο στόμα.

Όταν πέρασες με πήρες

κι όλες μου άνοιξες τις θύρες

με το μαγικό κλειδί σου

του χαμένου παραδείσου.