Αζίζ Νεσίν - Σώπα, μη μιλάς

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή,

κόψ' τη φωνή σου, σώπασε επιτέλους

κι αν ο λόγος είναι αργυρός

η σιωπή είναι χρυσός.

Τα πρώτα λόγια που άκουσα από παιδί

έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα μου λέγανε: "σώπασε".

Στο σχολείο μού κρύψανε την αλήθεια τη μισή,

μου λέγανε: "εσένα τι σε νοιάζει; Σώπα!"

Με φίλησε το πρώτο κορίτσι που ερωτεύτηκα και μου λέγανε:

"κοίτα μην πεις τίποτα, σσσσ....σώπα!"

Κόψε τη φωνή σου και μη μιλάς, σώπαινε.

Και αυτό βάσταξε μέχρι τα είκοσι μου χρόνια.

Ο λόγος του μεγάλου

η σιωπή του μικρού.

Έβλεπα αίματα στο πεζοδρόμιο,

"Τι σε νοιάζει εσένα;", μου λέγανε,

"θα βρεις το μπελά σου, σώπα".

Αργότερα φωνάζανε οι προϊστάμενοι

"Μη χώνεις τη μύτη σου παντού,

κάνε πως δεν καταλαβαίνεις, σώπα"

Παντρεύτηκα, έκανα παιδιά και τα 'μαθα να σωπαίνουν,

η γυναίκα μου ήταν τίμια κι εργατική κι ήξερε να σωπαίνει.

Είχε μάνα συνετή, που της έλεγε "Σώπα".

Σε χρόνια δίσεκτα οι γονείς, οι γείτονες με συμβουλεύανε:

"Μην ανακατεύεσαι, κάνε πως δεν είδες τίποτα. Σώπα"

Μπορεί να μην είχαμε με δ' αύτους γνωριμίες ζηλευτές

με τους γείτονες, μας ένωνε όμως το Σώπα.

Σώπα ο ένας, σώπα ο άλλος,

σώπα οι επάνω, σώπα οι κάτω,

σώπα όλη η πολυκατοικία και όλο το τετράγωνο.

Σώπα οι δρόμοι οι κάθετοι και οι δρόμοι οι παράλληλοι.

Κατάπιαμε τη γλώσσα μας. Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε.

Φτιάξαμε το σύλλογο του "Σώπα".
Και μαζευτήκαμε πολλοί, μία πολιτεία ολόκληρη, 
μια δύναμη μεγάλη, αλλά μουγκή!

Πετύχαμε πολλά, φτάσαμε ψηλά, μας δώσανε παράσημα,

τα πάντα κι όλα πολύ.

Εύκολα, μόνο με το Σώπα.

Μεγάλη τέχνη αυτό το "Σώπα".

Μάθε το στη γυναίκα σου, στο παιδί σου, στην πεθερά σου

κι όταν νιώσεις ανάγκη να μιλήσεις,

ξερίζωσε τη γλώσσα σου

και κάν' τη να σωπάσει.

Κόψ' τη σύρριζα. Πέτα την στα σκυλιά.

Το μόνο άχρηστο όργανο από τη στιγμή

που δεν το μεταχειρίζεσαι σωστά.

Δεν θα έχεις έτσι εφιάλτες, τύψεις κι αμφιβολίες.

Δε θα ντρέπεσαι τα παιδιά σου

και θα γλιτώσεις από το βραχνά να μιλάς,

χωρίς να μιλάς να λες "έχετε δίκιο, είμαι σαν κι εσάς"

Αχ! Πόσο θα 'θελα να μιλήσω ο κερατάς.

Και δεν θα μιλάς, θα γίνεις φαφλατάς,

θα σαλιαρίζεις αντί να μιλάς.

Κόψε τη γλώσσα σου, κόψ' την αμέσως.

Δεν έχεις περιθώρια. Γίνε μουγκός.

Αφού δε θα μιλήσεις, καλύτερα να το τολμήσεις

Κόψε τη γλώσσα σου.

Για να είσαι τουλάχιστον σωστός

στα σχέδια και στα όνειρά μου.

Ανάμεσα σε λυγμούς και σε παροξυσμούς

κρατώ τη γλώσσα μου,

γιατί νομίζω πως θα 'ρθει η στιγμή που δεν θα αντέξω

και θα ξεσπάσω και δεν θα φοβηθώ και θα ελπίζω

και κάθε στιγμή το λαρύγγι μου θα γεμίζω με ένα φθόγγο,

με έναν ψίθυρο, με ένα τραύλισμα,

με μια κραυγή που θα μου λέει:

ΜΙΛΑ!....

Απαγγέλλει η Μαριέτα Ριάλδη:

Ντίνος Χριστιανόπουλος - Ποιήματα

“Θανάση γιατί έκοψες το άλφα από μπροστά; 
για ένα γράμμα χάνεις την αθανασία.”

---

“Όσο σε λατρεύω τόσο διαφθείρεσαι, 
κάτι ξέραν οι αρχαίοι που λάτρευαν αγάλματα”

---

“όταν μου λες πως μ' αγαπάς

μην ξεχνάς τα παζάρια που προηγήθηκαν

και μη θαρρείς πως είσαι τίποτα

επειδή σε προσκυνώ”

---

“Τώρα που βρήκα πια μιαν αγκαλιά, 
καλύτερη κι απ' ό,τι λαχταρούσα,

τώρα που μου 'ρθαν όλα όπως τα 'θελα 
κι αρχίζω να βολεύομαι μες στην κρυφή χαρά μου, 
νιώθω πως κάτι μέσα μου σαπίζει.”

---

“Έκτισα τον παράδεισο μου, 
με τα υλικά της κόλασης σου”

---

“Και τι δε κάνατε για να με θάψετε, 
όμως ξεχάσατε πως ήμουν σπόρος”

---

“τα πρόβατα απέργησαν

ζητούν καλύτερες συνθήκες σφαγής”

---

“μια γυναίκα στο δρόμο

μαλώνει το παιδάκι της

«δε θα πάμε στο σπίτι;

θα σε κρεμάσω ανάποδα»

γύρισα κι είδα το μικρό:

ήτανε κιόλας κρεμασμένο”

---

“Θάλασσα

Θαλάσσης

Θαλασσών

ούτε μια συλλαβή ακαβαλίκευτη δεν άφησε αυτός ο τόνος.”

---

“Μην καταργείτε την υπογεγραμμένη 
ιδίως κάτω από το ωμέγα 
είναι κρίμα να εκλείψει 
η πιο μικρή ασέλγεια του αλφαβήτου μας.”

---

  

“μονάχα όταν τα χέρια μου σε χάνουν,

η πονεμένη φαντασία μου σε κερδίζει”

---

“αφαίρεσε τη νύχτα απ τα μάτια σου –

πως να παλέψω μόνος με τους δυό σας;”

---

“Εσείς που βρήκατε τον άνθρωπό σας

κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά,

έναν ώμο ν' ακουμπάτε την πίκρα σας,

ένα κορμί να υπερασπίζει την έξαψή σας

κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας

έστω και μια φορά;

είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή

για τους απεγνωσμένους;”

Κατερίνα Γώγου - Ο μήνας των παγωμένων σταφυλιών 1988 (Αποσπάσματα)

“Ποιος είναι ο λόγος της ποίησης

που βγαίνει από το ποιώ

και που σημαίνει πράττω

Ζητάω την απάντηση

από τους ακινητοποιημένους”

---

“Έπρεπε αν ήθελα ακόμα να σωθώ

αν ήθελα ακόμα να ζήσω

να βρω έναν τρόπο να μοιάζω μ’ αυτούς

ή κάτι τέλος πάντων να τους εξευμενίσω”

---

“Τρομοκρατία: Εξουσιάζω δια της βίας. Τρόμου.

Και τρομοκράτης τι θέλει να πει;

Δε θέλω απάντηση απ’ αυτούς που την επινοήσανε

Ζητάω απάντηση απ’ τους λαχανιασμένους”

---

“Δέντρο ήμουνα κι έσπασα

Μου σπάσαν όλα τα κλαδιά

γιατί εκεί τρέχανε τα ξεστρατισμένα παιδιά

να παίξουνε τους κρεμασμένους”

“Μπορεί δίκαια…

Προκάλεσα με πάθος τη ζωή.

Ασέβησα δυο φορές γιατί τους ήξερα τους Νόμους.

Άσκησα την όραση για μακριά

Κι έχασα τα κοντινά μου”

---

“Εσύ.

Εσένα που αγάπησα.

Κοίτα άμα πιείς κι όπως πάντα μεθύσεις

μη πεις ποτέ πως μ’ αγάπησες

Δε θα άφηνες να γίνω πλατανόφυλλο

σε ξεροπόταμους να πλέω…”

---

“Στάθηκα πεσμένη εκεί

ώρες.. ώρα πολλή…

Τότε

μέσα από εκεί

πνιγμένος στ’ αναρριχητικά

βγήκε ένας φίλος χαμένος

Έεειι... του λέω, Χρίστο…

Ησύχασε… Πήγαινε να κοιμηθείς…

Είσαι καιρό σκοτωμένος.

Έεειι… μου λέει Ρηνούλα, λυπημένος πολύ

Ησύχασε... Πήγαινε να ξαπλωθείς…

Από σφαίρα ή άσπρη

Είσαι καιρό πεθαμένος”

Κατερίνα Γώγου - Απόντες 1986 (Αποσπάσματα)

“Ναι αλήθεια είναι

πως τώρα τα γραπτά μου αυτόματη γραφή

τα διαβάζουνε με την αφή

και τις κουβέντες μου αποκωδικοποιούν

μόνο οι πεθαμένοι.”

---

“Σε λίγο αν κοιτάξεις λυπημένος το βράδυ

στον ουρανό ψηλά

θα ‘μαι ένα χαζό παιδικό άστρο που όλο θα πέφτω.

Ίσως κάνω λάθος που θέλω να γράψω για να κρατηθώ.”

---

“Σκοτωμένοι για μας

μαύρο περιβραχιόνιο φορούν

(ποιος είπε οι πεθαμένοι δεν πενθούν;)”

---

“Πώς με κοιτάζει έτσι αυτό το άσπρο κομμάτι χαρτί

πώς με κοιτάζει έτσι το φεγγάρι...

Πώς θροΐζει μέσα μου αυτό τον παγωμένο χάρτη στο βυθό

πώς με κοιτάει έτσι το φεγγάρι...

Ποιανού καιρού το λυπημένο δάχτυλο

κρυμμένο πίσω από δάση και βουνά

δείχνει παντού και πουθενά

τι θέλει το φεγγάρι...

Ποιανού αλόγου τρελαμένου το χλιμίντρισμα

κάνει τόση αντήχηση μέσα μου

μου διογκώνει το Εγώ μου...

Ποιανής σελήνης έκλειψη

ποιου φεγγαριού η χάση

μαζί σηκώνει μέσα μου

άμπωτη και παλίρροια δίδυμες αδερφές μου...

πώς με κοιτ...

Πώς σκύβει έτσι πάνω στο στόμα μου να δει

αν ανασαίνω ο Καρυωτάκης...”

Κατερίνα Γώγου - Το ξύλινο παλτό 1982 (Αποσπάσματα)

“Κοιτώντας τα πόδια μου

που βγάζουνε ρίζες

ξέρει πως πιο πολύ από όλα τα δέντρα σιχαίνομαι

γιατί είναι ακίνητα”

---

“οι μπάτσοι με πολιτικά

μπλοκάρανε τα νούμερα

οι μπάτσοι με πολιτικά

καλούν το νούμερο μου

οι φίλοι μου τώρα θα ‘χουν όλοι κρεμαστεί

στα μακριά καλώδια του

κανείς δεν απαντάει

ο ντίλερ καρφώνει τη σύριγγα στον αυτόματο τηλεφωνητή

σφίγγω το λουρί στο μπράτσο μου

…«στον επόμενο τόνο»…”

---

“Άσπρη είναι η άρια φυλή

η σιωπή

τα λευκά κελιά

το ψύχος

το χιόνι

οι άσπρες μπλούζες των γιατρών

τα νεκροσέντονα

η ηρωίνη.

Αυτά λίγο πρόχειρα

Για την αποκατάσταση του μαύρου.”

---

“Η μνήμη των πουλιών είναι η διάταξη των άστρων

Η μνήμη των ανθρώπων είν’ τα ταξίδια των πουλιών

Και οι πάσσαλοι -ταξίδια κοπαδιών-

Που τους κρατάνε κάτω…”

---

“Τώρα από δω

αλλάζω λαλιά

κώδικα και νοηματική

κανένας βολεμένος κανένας αδρανής

δε θα συνουσιάζεται μαζί μου.

Κανείς δε θα ταυτίζεται.

Κανένας δε θα κρύβεται

πίσω απ’ τα συμπονετικά του αισθήματα

κατανόησης

για την τρέλα του «άλλου».

Θάνατος στις τέχνες και στα γράμματα

που παίρνουν το ρόλο της ζωής.

Σας έμαθα τώρα σας ξέρω καλά.”

---

“Κόβουν εδώ πίσω με κοφτερές δαγκωνιές

την τελευταία μου κοινωνική άμυνα

αυτό που οι άνθρωποι συνήθιζαν να ονοματίζουν μυαλό μου

γι αυτό τώρα εμένα που με βλέπετε, δεν τρώω, δεν κλαίω, δεν φοβάμαι, δεν βλέπω, δεν μιλώ, δεν εκκενώνω, δεν αντιστέκομαι,

είμαι αυτάρκης και λεία των νεκρών φωσφορίζουσα

θα προχωρήσω.“

---

“Έζησα πολλούς ανούσιους θανάτους φτάνοντας στον υπέρτατο εξαγνισμό τις νύχτες. Και ειδικότερα εκείνη ακριβώς την ώρα όπου οι σκύλοι γίνονται λύκοι, λαμβάνοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους σαν τάξεις. Γκρίζοι ή άσπροι.

Θα μπορούσε κανείς να πει αργότερα πως αυτά είναι αποκυήματα της φαντασίας μου ή ότι πληρώθηκα να τα γράψω με σκοτεινό και απώτερο σκοπό να τρομοκρατήσω τον αποχαυνωτικό εγωιστικό ύπνο των ανθρώπων, ιδίως κατά τας μεσημβρινάς ώρας Ιουνίου Ιουλίου Αυγούστου.

Όμως παρακαλώ, παρακαλώ πολύ να με πιστέψετε, γιατί δεν υπάρχει εξευτελιστικότερος θάνατος από το να μη σε πιστεύουνε αυτοί που εσύ πιστεύεις.”

Κατερίνα Γώγου - Ιδιώνυμο 1980 (Αποσπάσματα)

“πως τσούκου τσούκου

αργά μεθοδικά μας αλλοιώνουνε

να καθορίζουμε τη στάση μας στη ζωή

από το στυλ της καρέκλας.”

---

“Πόσο ακριβή είν' αδερφέ μου η ζωή

πόσο φτηνήνανε τα είδη κουράγιο ρε.”

---

“εδώ η ζωή μας ταύρος με καρφωμένα χιλιάδες

φασιστικά μαχαιράκια”

---

“ένα μεγάλο στρογγυλό κουτί σαν κάλπη η γη

να ρίχνουμε την ψήφο μας

ό,τι χρώμα και να παίρνει η σαλαμάντρα

δεξιά είναι”

---

“παλαιομοδίτικο φουλάρι φοράμε στο λαιμό μας

την ψόφια γάτα του πολιτισμού”

---

“Η μοναξιά

Έχει το χρώμα των Πακιστανών η μοναξιά

και μετριέται πιάτο-πιάτο

μαζί με το κομμάτια τους στον πάτο του φωταγωγού.”

---

“την ώρα που θα πέφτει το τελευταίο καδρόνι

πέρα μακριά ανεμίζουν πουλιά

βάλε τα χέρια στις άδειες τσέπες σου

άνοιξε βήμα μη νοιαστείς για την ώρα

άνοιξε το στόμα σου ξύπνα τους ένοικους της γης

βάλε λόγια και δική σου μουσική

ξελαρυγγιάσου με την αγριοφωνάρα σου

- Η ζωή –

δεν είναι ένα κλειστό ταξίδι

που ήταν

α-α-αταξίδευτο.”

---

“Άμα κατέβεις από δω

θα σου δείξω κάτι μεγάλα φτερά που μου φυτρώσανε

Θα σου δείξω

πόσο ανάλαφρα πέταγα

πηγαίνοντας στην απαγορευμένη συγκέντρωση

γιατί σφύριζε στο χέρι μου

μια βαριά αλυσίδα.”

---

“Αν καμιά φορά με πιάσεις να λέω ψέματα

- σταμάτα να σου πω -

μη βιάζεσαι και με λες ψεύτρα..

Είναι τώρα που δεν μπορώ να ξεχωρίσω πια

και μπερδεύω το όνειρο

και που αρχίζει η αλήθεια....”

---

“Γι' αυτό άμα κάνει κανείς μια κίνηση έτσι

για να μας χαϊδέψει

κάνουμε εμείς μια κίνηση πίσω

σα να μη φάμε ξύλο.

Γι' αυτό αν τύχει και μ' αγαπήσεις

πρόσεχε σε παρακαλώ πολύ πολύ

πώς θα μ' αγκαλιάσεις. Πονάει εδώ.

Κι εδώ. Κι εκεί. Μη! Κι εδώ .

Κι εκεί.”

---

“Πάρε με λοιπόν από δω.

Θέλω να σου δείξω τα καλοκαιριάτικα θέατρα

πώς ζούνε το χειμώνα

Πόσο άδεια είναι τα σχολικά όταν έχουν αργία

κι όλους τους φίλους που φύγανε

και δεν μπορούν πια να με προδώσουν

πάμε από δω πάμε εκδρομή σε μέρος που δεν έγινε

αφού στο ‘χω γράψει στο ‘χω πει

όπου κι αν πάτησα άφηνα αίμα

γι’ αυτό δεν μπορώ ποτέ πού να σταθώ

κι όλο αλλάζω σεντόνια”

---

“Αν θες είναι καλύτερα - καλύτερο -

να κοιμηθούμε αγκαλιά

δε θα βήχω τη νύχτα

δε θα τραβάω τα σεντόνια

θα λουστώ

θα 'μια φρόνιμη

ακούνητη

θα 'μαι σαν πεθαμένη

μη με ξεχάσεις όμως το πρωί

γιατί έχω ακούσει πολλούς ανθρώπους έτσι

που το 'καναν για να μην ενοχλούν τους δίπλα

ή κι έτσι γι' αστείο

και δεν ξαναξυπνήσανε

κι ούτε που παίξανε πoτέ.”

---

“οι ρίζες δεν είναι για να γυρίζουμε πίσω

είναι για να βγάζουνε κλαριά

άμα δε βγάζουνε

είναι παλούκια καυσόξυλα

οδοφράγματα Μπροστά Μπροστά κι άλλο!

τόσο θέλει

απ’ την υποταγή στην εξέγερση

απ’ το όλοι η κανένας

απ’ το όλα η τίποτα”

---

“Πάρε με ΣΟΥΠΕΡΜΑΝ μου

η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή

προσπίπτω στα φοβερά μπούτια σου

πάρε με απ’ το γήινο κόσμο.

Χρόνια αφήνω το παράθυρο ανοιχτό

περιμένοντας εσένα και τα UFO

δεν αντέχω άλλο τους θνητούς

είμαι ανάμεσα φθοράς και αφθαρσίας.

Πάρε με απ’ το χέρι

Ανέβασε με στους ανεξερεύνητους πλανήτες

Δείξε μου να πετάω

Πάνω απ’ τα γήινα και τα συμπλέγματα μου”

---

“Μη βάλεις πάλι τις φωνές και μουρμουράς μονάχη σου

πως όλο ζω με ψέματα

έμαθα και το παιδί κι είμαι ονειροπαρμένη.

Δε ξέρω όμως μάνα άλλο τρόπο να ζω.

Είναι ένας τρόπος κι αυτός μάνα να ζεις.”

---

“άκου θα ‘ρθει καιρός

που τα παιδιά θα διαλέγουν γονιούς

δε θα βγαίνουν στην τύχη

Δε θα υπάρχουνε πόρτες κλειστές

με γερμένους απέξω

Και τη δουλειά

θα τη διαλέγουμε

δε θα ‘μαστε άλογα να μας κοιτάνε στα δόντια.

Οι άνθρωποι -σκέψου!- θα μιλάνε με χρώματα

κι άλλοι με νότες.

Να φυλάξεις μονάχα

σε μια μεγάλη φιάλη με νερό

λέξεις και έννοιες σαν και αυτές

απροσάρμοστοι-καταπίεση-μοναξιά-τιμή-κέρδος-εξευτελισμός

για το μάθημα της ιστορίας.”

---

“Άρχισα να γέρνω σαν εκείνη την ιτιούλα

που σού ‘χα δείξει στη στροφή του δρόμου.

Και δεν είναι που θέλω να ζήσω.

Είναι το γαμώτο που δεν έζησα.”

---

“Άντρες πηδάνε ανεμίζοντας την κάρτα ανεργίας

και φεύγουνε απ’ τις ταράτσες λαϊκών ξενοδοχείων.

Πρέπει να τους προλάβω.

Με περιμένουνε.

Αντίο Άντίο Αντίο”